Mastodon doako eta kode irekiko auto-ostatatutako sare sozialen zerbitzu bat da. Edonori bere zerbitzari-nodoa sarean ostatatzeko aukera ematen dio, eta bere erabiltzaile-base desberdinak zerbitzari ezberdinetan federatuta daude. Zerbitzari hauek sare sozial federatu gisa konektatzen dira, zerbitzari ezberdinetako erabiltzaileek elkarren artean modu errazean elkarreragin dezaten. Mastodonek Twitterren edo Weiboren antzeko mikroblogging-eginbideak ditu, haiengandik desberdina den arren, eta zerbitzu-plataforma gisa software tipiko batek ez bezala, ez dago zentralki ostatatuta. Erabiltzaile bakoitza zerbitzari zehatz eta independente bateko kide da. Erabiltzaileek "toots" izeneko mezu laburrak bidaltzen dituzte (lehenespenez) besteek ikus ditzaten, eta beren mezuen pribatutasun-ezarpen bakoitza doi dezakete. Pribatutasun-aukera zehatzak guneen arabera alda daitezke, baina normalean mezu zuzenak, jarraitzaileak soilik, publikoak baina jario publikoan zerrendatzen ez direnak eta publikoak eta jario publikoan argitaratuak izan ohi dira. Mastodon maskota artilezko mamut marroi edo grisa da, batzuetan tableta edo telefono adimenduna erabiliz irudikatuta. Mastodon-en zerbitzari zentral bakarra ez dagoenez, zerbitzari eragile bakoitzak bere jokabide-kode, zerbitzu-baldintzak eta moderazio-politikak ditu. Hau ohiko sare sozialetatik desberdina da, erabiltzaileei ados dauden politikak dituen zerbitzari zehatz bat aukeratzeko aukera ematen die, edo ados ez dauden politikak dituen zerbitzari bat uzteko, Mastodonen sare sozialerako sarbidea galdu gabe.